{"id":475,"date":"2013-10-07T04:38:00","date_gmt":"2013-10-06T23:38:00","guid":{"rendered":"http:\/\/iepf-ngo.org\/az\/umumdunya-insan-huquqlari-beyannamesi-1948\/"},"modified":"2013-10-07T04:38:00","modified_gmt":"2013-10-06T23:38:00","slug":"umumdunya-insan-huquqlari-beyannamesi-1948","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iepf-ngo.org\/az\/umumdunya-insan-huquqlari-beyannamesi-1948\/","title":{"rendered":"\u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259si (1948)"},"content":{"rendered":"<p><\/p>\n<p>\n\t\u0130kinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131, daha d\u0259qiq des\u0259k, \u201cinsan\u0131n d\u00f6vl\u0259tin \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131\u011f\u0131ndan m\u00fcdafi\u0259 olunmaq h\u00fcquqlar\u0131\u201d Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rinin yaln\u0131z bir ne\u00e7\u0259sinin Kon\u00ac\u00acs\u00actitusiyas\u0131nda \u0259ks olunmu\u015fdu. Bundan \u0259lav\u0259, o d\u00f6vrd\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u00f6z v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 il\u0259 davran\u0131\u015f\u0131 h\u0259r yerd\u0259 d\u00f6vl\u0259tin dig\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin qar\u0131\u015fma\u011fa haqq\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 s\u0131rf daxili i\u015fi say\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>\tM\u00fcharib\u0259nin v\u0259 fa\u015fist diktaturas\u0131n\u0131n d\u0259h\u015f\u0259tl\u0259ri d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nc\u00fcl demokratik d\u00f6vl\u0259t\u00acl\u0259rinin ictimaiyy\u0259tl\u0259rini bel\u0259 fikr\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131 ki, d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00f6z \u201cevl\u0259\u00acr\u201dind\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 pozma\u011fa son verm\u0259y\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u00fcnyan\u0131 \u0259dal\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 nizama salmaq m\u00fcmk\u00fcn olmayacaqd\u0131r.<\/p>\n<p>\tM\u00fcharib\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131qdan sonra qalib d\u00f6vl\u0259tl\u0259r AB\u015e prezidenti Ruzveltin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 d\u00f6v\u00ac\u00ac\u00acl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda s\u00fclh\u00fc v\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259 bil\u0259c\u0259k daimi beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat\u0131 \u2014 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131 yaratmaq q\u0259rar\u0131na g\u0259ldil\u0259r. BMT-nin 26 iyun 1945-ci ild\u0259 q\u0259bul olunmu\u015f xartiyas\u0131n\u0131n (nizamnam\u0259sinin \u2014 red.) madd\u0259\u00acl\u0259rinin birind\u0259 g\u00f6st\u0259rilirdi ki, bu t\u0259\u015fkilat\u0131n v\u0259zif\u0259si \u201cham\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn irqin\u0259, cinsin\u0259 v\u0259 dinin\u0259 g\u00f6r\u0259 he\u00e7 bir ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 yol verm\u0259d\u0259n insan h\u00fcquqlar\u0131na v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131na ham\u0131l\u0131qla h\u00f6rm\u0259t v\u0259 \u0259m\u0259l edilm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259kdir\u201d (1.55-ci madd\u0259). Bel\u0259c\u0259, insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n beyn\u0259lxalq h\u00fcququn subyekti kimi tan\u0131nmas\u0131 yolunda ilk add\u0131m at\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>\tDemokratik \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 AB\u015e prezidenti Ruzveltin arvad\u0131 Eleonorun ba\u015f\u00e7\u0131\u00acl\u0131q etdiyi x\u00fcsusi komit\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259 d\u00f6vl\u0259tin poza bilm\u0259y\u0259c\u0259yi \u0259sas insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n siyah\u0131\u00acs\u0131n\u0131 \u0259ks etdirm\u0259li olan beyn\u0259lxalq b\u0259yannam\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015f\u0259 ba\u015flad\u0131. Bu, b\u00f6y\u00fck g\u0259rginlik v\u0259 h\u0259ssasl\u0131q t\u0259l\u0259b ed\u0259n bir i\u015f idi: Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259ri b\u0259yannam\u0259d\u0259 \u0259sas\u0259n siyasi v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n \u0259ks olunmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015fd\u0131qlar\u0131 halda, SSR\u0130 n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri t\u0259l\u0259b edirdil\u0259r ki, b\u0259yannam\u0259d\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck sosial v\u0259 iqtisadi h\u00fcquqlara verilsin, bel\u0259 ki, onlar\u0131n fik\u00acrinc\u0259, bu h\u00fcquqlar SSR\u0130-d\u0259 laz\u0131m\u0131nca t\u0259min edilmi\u015fdi v\u0259 bunlars\u0131z siyasi h\u00fcquqlar\u0131n he\u00e7 bir \u0259h\u0259miyy\u0259ti yox idi. B\u0259yannam\u0259d\u0259 h\u0259r iki t\u0259l\u0259b\u0259 \u0259m\u0259l olundu, lakin sosialist \u00f6lk\u0259l\u0259ri onu imzalamaqdan imtina etdil\u0259r.<\/p>\n<p>\tB\u0259yannam\u0259ni 10 dekabr 1948-ci ild\u0259 BMT-nin 48 \u00f6lk\u0259si q\u0259bul etdi (h\u0259min g\u00fcn Beyn\u0259lxalq insan h\u00fcquqlar\u0131 g\u00fcn\u00fc say\u0131l\u0131r). S\u0259n\u0259di din azadl\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259ki m\u00fcdd\u0259a il\u0259 raz\u0131\u00acla\u015fmaq ist\u0259m\u0259y\u0259n S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131, irqi b\u0259rab\u0259rlikl\u0259 raz\u0131la\u015fmaq ist\u0259m\u0259y\u0259n C\u0259nubi Afrika Respublikas\u0131 v\u0259 b\u0259yannam\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259rilmi\u015f siyasi h\u00fcquqlardan ehtiyatlanan SSR\u0130, Pol\u015fa, \u00c7exoslovakiya v\u0259 Yuqoslaviya imzalamaqdan imtina etdil\u0259r.<\/p>\n<p>\tB\u0259yannam\u0259nin beyn\u0259lxalq s\u0259n\u0259d statusu yox idi, o, yaln\u0131z insan h\u00fcquqlar\u0131 sah\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259\u00acrin can atma\u011fa v\u0259d etdikl\u0259ri beyn\u0259lxalq standart kimi q\u0259bul olunmu\u015fdu. Lakin bu s\u0259n\u0259din olduqca b\u00f6y\u00fck m\u0259n\u0259vi v\u0259 ideoloji \u0259h\u0259miyy\u0259ti var idi. \u0130lk d\u0259f\u0259 etiraf olunurdu ki, insan h\u00fcquqlar\u0131 universal \u2014 \u00fcmumd\u00fcnya xarakteri da\u015f\u0131y\u0131r v\u0259 d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 m\u0259d\u0259ni, tarixi v\u0259 ictimai f\u0259rql\u0259rd\u0259n as\u0131l\u0131 deyildir. Bundan ba\u015fqa, insan h\u00fcquqlar\u0131 daha \u00f6lk\u0259nin daxili i\u015fi say\u0131la bilm\u0259zdi.<\/p>\n<p>\tBir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259r h\u0259l\u0259 d\u0259 b\u0259yannam\u0259nin ayr\u0131-ayr\u0131 madd\u0259l\u0259rini pozmaqda davam ets\u0259 d\u0259, a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 ona qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xma\u011fa he\u00e7 k\u0259s c\u0259sar\u0259t g\u00f6st\u0259rmir d\u0259. S\u0259n\u0259din m\u0259tni insanlar\u0131 h\u00f6ku\u00acm\u0259\u00actin b\u0259yannam\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259rilmi\u015f standarta uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259min etm\u0259y\u0259 borclu oldu\u011fu h\u00fcquqlar u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 ruhland\u0131r\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>\n\tB\u0259yannam\u0259d\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f h\u00fcquqlar\u0131<br \/>\n\tt\u0259xmin\u0259n bir ne\u00e7\u0259 qrupa b\u00f6lm\u0259k olar:<\/p>\n<p>\n\tF\u0259rdi h\u00fcquqlar \u2014 fiziki v\u0259 m\u0259n\u0259vi t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin minimum t\u0259minatlar\u0131n\u0131 qoruyur (1; 2; 4; 5; 6; 15-ci madd\u0259l\u0259r);<\/p>\n<p>\tProsessual h\u00fcquqlar \u2014 insan\u0131n d\u00f6vl\u0259tin h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 sistemi il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fanda onun prosedur m\u00fcdafi\u0259sini t\u0259min edir (9; 10; 11-ci madd\u0259l\u0259r);<\/p>\n<p>\tV\u0259t\u0259nda\u015f azadl\u0131qlar\u0131 \u2014 d\u00f6vl\u0259tin h\u0259m intellektual (vicdan, s\u00f6z, m\u0259tbuat azadl\u0131\u011f\u0131), h\u0259m d\u0259 ictimai sah\u0259d\u0259 (y\u0131\u011f\u0131ncaqlar v\u0259 t\u0259\u015fkilatlar azadl\u0131\u011f\u0131) insan\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 m\u00fcdaxil\u0259sin\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r qoyur (18; 19; 20-ci madd\u0259l\u0259r);<\/p>\n<p>\tSiyasi h\u00fcquqlar \u2014 insan\u0131n d\u00f6vl\u0259tin idar\u0259 olunmas\u0131nda v\u0259 onun \u00fcz\u0259rind\u0259 n\u0259zar\u0259t i\u015find\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k h\u00fcququdur (21-ci madd\u0259). Siyasi h\u00fcquqlara h\u0259m\u00e7inin b\u0259zi v\u0259t\u0259n\u00acda\u015f azadl\u0131qlar\u0131 \u2014 fikir, vicdan, s\u00f6z, m\u0259tbuat, y\u0131\u011f\u0131ncaqlar v\u0259 t\u0259\u015fkilatlar azad\u00acl\u0131\u011f\u0131 da aid edilir;<\/p>\n<p>\tYa\u015famaq (\u00f6m\u00fcr s\u00fcrm\u0259k) h\u00fcququ \u2014 insan\u0131n sa\u011f qal\u0131b ya\u015famas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn minimum z\u0259ruri \u015f\u0259rtl\u0259ri t\u0259min edir; bu, ba\u015fl\u0131ca olaraq qidaya v\u0259 tibbi xidm\u0259t\u0259 aiddir (25-ci madd\u0259);<\/p>\n<p>\t\u0130qtisadi h\u00fcquqlar \u2014 buraya sosioloji t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, \u0259m\u0259k, istirah\u0259t v\u0259 h\u0259mkarlar azadl\u0131\u011f\u0131 h\u00fcquqlar\u0131 daxildir (22; 23; 24-c\u00fc madd\u0259l\u0259r);<\/p>\n<p>\tSosial h\u00fcquqlar \u2014 bunlar t\u0259hsil almaq, ail\u0259 qurmaq v\u0259 onu qoruyub saxlamaq h\u00fcquqla\u00acr\u0131d\u0131r (12; 16; 26-c\u0131 madd\u0259l\u0259r);<\/p>\n<p>\tM\u0259d\u0259ni h\u00fcquqlar \u2014 c\u0259miyy\u0259tin m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131nda i\u015ftirak etm\u0259k h\u00fcququdur. B\u0259z\u0259n buraya t\u0259hsil h\u00fcququ da aid edilir (27-ci madd\u0259).<\/p>\n<p>\n\t1966-c\u0131 ild\u0259 BMT Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rinin t\u0259zyiqi il\u0259 insanlar\u0131n \u201c\u0130qtisadi, sosial v\u0259 m\u0259d\u0259ni h\u00fcquqlar haqq\u0131nda\u201d v\u0259 \u201cM\u00fclki v\u0259 siyasi h\u00fcquqlar haqq\u0131nda\u201d \u00dcmumd\u00fcnya B\u0259yannam\u0259si\u00acnin m\u00fcdd\u0259alar\u0131n\u0131 inki\u015faf etdir\u0259n paktlar\u0131 q\u0259bul edir. Bu paktlar\u0131n art\u0131q beyn\u0259lxalq m\u00fcqavi\u00acl\u0259 statusu var idi. \u0130nsanlar\u0131n \u201cM\u00fclki v\u0259 siyasi h\u00fcquqlar haqq\u0131nda Pakt\u00ac\u201dda, bu s\u0259n\u0259di imzalam\u0131\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 beyn\u0259lxalq n\u0259zar\u0259t mexanizmi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdi. Bu paktlardan sonra BMT qad\u0131nlar\u0131n, u\u015faqlar\u0131n, dini azl\u0131qlar\u0131n v\u0259 b. h\u00fcquq\u00aclar\u0131n\u0131n tapdalanmas\u0131 hallar\u0131n\u0131n k\u00f6k\u00fcn\u00fcn k\u0259silm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f k\u00fclli miqdarda paktlar v\u0259 konvensiyalar q\u0259bul edir.<\/p>\n<p>\tB\u00fct\u00fcn bu s\u0259n\u0259dl\u0259ri Az\u0259rbaycan da imzalam\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 onlar\u0131n yerin\u0259 yetirilm\u0259si yaln\u0131z \u00f6z\u00fcm\u00fczd\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. Bu g\u00fcn BMT B\u0259yannam\u0259sind\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f insan h\u00fcquqlar\u0131 yeni-yeni demokratik \u00f6lk\u0259l\u0259rin konstitusiyalar\u0131na daxil edilir, bu h\u00fcquqlar Az\u0259rbaycan\u0131n 1995-ci il Konstitusiyas\u0131nda da \u0259ks olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>\t1998-ci ild\u0259 b\u0259yannam\u0259nin q\u0259bul olundu\u011fu g\u00fcnd\u0259n \u0259lli il \u00f6td\u00fc. BMT-nin \u00fczv\u00fc olan b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259r bu \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259ni t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 qeyd etm\u0259kl\u0259 d\u00fcnyan\u0131n simas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fmi\u015f s\u0259n\u0259d\u0259 ehtiramlar\u0131n\u0131 bildirdil\u0259r.<\/p>\n<p>\tB\u0130RL\u018f\u015eM\u0130\u015e M\u0130LL\u018fTL\u018fR T\u018f\u015eK\u0130LATI<br \/>\n\t\u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259si (1948)<\/p>\n<p>\n\tH\u0259r bir insan&#8230; he\u00e7 bir f\u0259rq qoyulmadan bu B\u0259yannam\u0259d\u0259 elan edilmi\u015f b\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlara v\u0259 b\u00fct\u00fcn azadl\u0131qlara malik olmal\u0131\u00acd\u0131r\u00ac.<\/p>\n<p>\tPREAMBULA<\/p>\n<p>\n\tB\u0259\u015f\u0259r n\u0259slinin b\u00fct\u00fcn \u00fczvl\u0259rin\u0259 m\u0259xsus olan l\u0259yaq\u0259tin v\u0259 onlar\u0131n b\u0259rab\u0259r v\u0259 ayr\u0131lmaz h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131n\u0131n azadl\u0131q, \u0259dal\u0259t v\u0259 \u00fcmumi s\u00fclh\u00fcn \u0259sas\u0131 oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq; v\u0259<\/p>\n<p>\tinsan h\u00fcquqlar\u0131na qar\u015f\u0131 bigan\u0259lik v\u0259 h\u00f6rm\u0259tsizliyin b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin vicdan\u0131n\u0131 hidd\u0259t\u00acl\u0259ndir\u0259n v\u0259h\u015filik h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131n\u0131, adamlar\u0131n s\u00f6z v\u0259 \u0259qid\u0259 azad\u00acl\u0131\u011f\u0131na malik olaca\u011f\u0131, qorxu v\u0259 ehtiyacdan qurtulaca\u011f\u0131 bir d\u00fcnya qurulmas\u0131n\u0131n insanlar\u0131n y\u00fcks\u0259k amal\u0131 elan olundu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq; v\u0259<\/p>\n<p>\tinsan\u0131n istibdad v\u0259 z\u00fclm \u0259leyhin\u0259 son m\u00fcbariz\u0259 vasit\u0259si kimi \u00fcsyana \u0259l atma\u011fa m\u0259cbur olmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qanunun g\u00fcc\u00fc il\u0259 t\u0259min edilm\u0259sinin z\u0259ruriliyini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq; v\u0259<\/p>\n<p>\txalqlar aras\u0131nda dostluq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin inki\u015faf etdirilm\u0259sinin z\u0259ruriliyini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq; v\u0259<\/p>\n<p>\tBirl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259rin xalqlar\u0131n\u0131n BMT-nin Xartiyas\u0131nda insan\u0131n \u0259sas h\u00fcquqlar\u0131na, \u015f\u0259xsiyy\u0259tin l\u0259yaq\u0259t v\u0259 d\u0259y\u0259rin\u0259, ki\u015fi v\u0259 qad\u0131nlar\u0131n b\u0259rab\u0259rliyin\u0259 inamlar\u0131n\u0131 t\u0259sdiq etdikl\u0259rini v\u0259 daha b\u00f6y\u00fck azadl\u0131qlar \u015f\u0259raitind\u0259 sosial t\u0259r\u0259qqiy\u0259 v\u0259 h\u0259yat \u015f\u0259raitinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na yard\u0131m g\u00f6st\u0259rm\u0259yi q\u0259rara ald\u0131qlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq; v\u0259<\/p>\n<p>\t\u00fczv-d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qda insan h\u00fcquqlar\u0131na ham\u0131l\u0131qla h\u00f6rm\u0259t edilm\u0259sin\u0259 v\u0259 onlara riay\u0259t olunmas\u0131na yard\u0131m etm\u0259yi \u00f6hd\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fckl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq; v\u0259<\/p>\n<p>\tbu h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n xarakterinin ham\u0131l\u0131qla d\u0259rk edilm\u0259sinin h\u0259min \u00f6hd\u0259liyin tam yerin\u0259 yetirilm\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etdiyini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq<\/p>\n<p>\tBa\u015f Assambleya<\/p>\n<p>\n\t\u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259sini el\u0259 bir v\u0259zif\u0259 kimi b\u0259yan edir ki, onun yerin\u0259 yetirilm\u0259sin\u0259 b\u00fct\u00fcn xalqlar v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r s\u0259y g\u00f6st\u0259rir ki, h\u0259r bir insan, c\u0259miyy\u0259tin h\u0259r bir orqan\u0131 bu B\u0259yannam\u0259ni daim n\u0259z\u0259rd\u0259 tutaraq maarif v\u0259 t\u0259hsil yolu il\u0259 h\u0259min h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlara h\u00f6rm\u0259t edilm\u0259sin\u0259 milli v\u0259 beyn\u0259lxalq m\u00fct\u0259r\u0259qqi t\u0259dbirl\u0259r, onlar\u0131n ist\u0259r t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00fczv-d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin xalqlar\u0131 aras\u0131nda, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 onlar\u0131n yurisdiksiyas\u0131ndak\u0131 \u0259razil\u0259rin xalqlar\u0131 aras\u0131nda ham\u0131l\u0131qla s\u0259m\u0259r\u0259li tan\u0131nmas\u0131 v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si yolu il\u0259 \u00e7al\u0131\u015fs\u0131nlar.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 1<\/p>\n<p>\tB\u00fct\u00fcn insanlar azad, l\u0259yaq\u0259t v\u0259 h\u00fcquqlar\u0131na g\u00f6r\u0259 b\u0259rab\u0259r do\u011fulurlar. Onlar idrak v\u0259 vicdana malikdirl\u0259r v\u0259 bir-biri il\u0259 qarda\u015fl\u0131q ruhunda davranmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 2<\/p>\n<p>\tH\u0259r bir insan irqin\u0259, d\u0259risinin r\u0259ngin\u0259, cinsin\u0259, dilin\u0259, dinin\u0259, siyasi v\u0259 dig\u0259r \u0259qid\u0259\u00acsin\u0259, milli, yaxud sosial m\u0259n\u015f\u0259yin\u0259, m\u00fclki, silk, yaxud ba\u015fqa v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 he\u00e7 bir f\u0259rq qoyulmadan bu B\u0259yannam\u0259d\u0259 elan edilmi\u015f b\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlara v\u0259 b\u00fct\u00fcn azadl\u0131qlara ma\u00aclik olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\tBundan ba\u015fqa, insan\u0131n m\u0259nsub oldu\u011fu \u00f6lk\u0259, yaxud \u0259raziy\u0259 siyasi, h\u00fcquqi, yaxud beyn\u0259lxalq statu\u00acsu \u0259sas\u0131nda, h\u0259min \u0259razinin m\u00fcst\u0259qilliyind\u0259n, q\u0259yyumluq alt\u0131nda olmas\u0131ndan, \u00f6z\u00fcn\u00fc idar\u0259 edib-etm\u0259m\u0259sind\u0259n, yaxud suverenliyinin h\u0259r hans\u0131 m\u0259hdudlu\u011fundan as\u0131l\u0131 olmayaraq he\u00e7 bir f\u0259rq qoyulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 3<\/p>\n<p>\tH\u0259r bir insan ya\u015famaq, azadl\u0131q v\u0259 \u015f\u0259xsi toxunulmazl\u0131q h\u00fcququna malikdir.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 4<\/p>\n<p>\tHe\u00e7 k\u0259s k\u00f6l\u0259likd\u0259, yaxud as\u0131l\u0131l\u0131qda saxlanmamal\u0131d\u0131r; quldarl\u0131q v\u0259 qul alverinin b\u00fct\u00fcn n\u00f6vl\u0259ri qada\u011fand\u0131r.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 5<\/p>\n<p>\tHe\u00e7 k\u0259s i\u015fg\u0259nc\u0259y\u0259, yaxud amans\u0131z, qeyri-insani, yaxud onun l\u0259yaq\u0259tini al\u00e7aldan davran\u0131\u015fa v\u0259 c\u0259zaya m\u0259ruz qalmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 6<\/p>\n<p>\tH\u0259r bir insan, harada olursa-olsun, h\u00fcquq subyekti kimi tan\u0131nmaq h\u00fcququna malikdir.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 7<\/p>\n<p>\tB\u00fct\u00fcn insanlar qanun qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u0259rab\u0259rdirl\u0259r v\u0259 he\u00e7 bir f\u0259rq qoyulmadan, qanun qar\u015f\u0131s\u0131nda eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u00fcdafi\u0259 olunmaq h\u00fcququna malikdirl\u0259r. B\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n bu B\u0259yannam\u0259ni pozan h\u0259r c\u00fcr ayr\u0131-se\u00e7kilikd\u0259n v\u0259 bel\u0259 ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 t\u0259hrikl\u0259rd\u0259n eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u00fcdafi\u0259 olunmaq h\u00fcququ vard\u0131r.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 8<\/p>\n<p>\tH\u0259r bir insan onun Konstitusiya, yaxud qanunla verilmi\u015f \u0259sas h\u00fcquqlar\u0131 pozuldu\u011fu hallarda h\u0259min h\u00fcquqlar\u0131n s\u0259lahiyy\u0259tli milli m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n s\u0259m\u0259r\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 b\u0259rpa olunmas\u0131 h\u00fcququna malikdir.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 9<\/p>\n<p>\tHe\u00e7 k\u0259s \u00f6zba\u015f\u0131na h\u0259bs oluna, tutulub saxlan\u0131la, yaxud s\u00fcrg\u00fcn edil\u0259 bilm\u0259z.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 10<\/p>\n<p>\tH\u0259r bir insan \u00f6z h\u00fcquq v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si, ona qar\u015f\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n cinay\u0259t ittiham\u0131n\u0131n \u0259sasl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259sdiql\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn onun i\u015fin\u0259 tam b\u0259rab\u0259rlik \u0259sas\u0131\u00acn\u00acda, a\u015fkarl\u0131qla v\u0259 \u0259dal\u0259tin b\u00fct\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 riay\u0259t olunmaqla, m\u00fcst\u0259qil v\u0259 q\u0259r\u0259zsiz m\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259 bax\u0131lmas\u0131 h\u00fcququna malikdir.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 11<\/p>\n<p>\t1. Cinay\u0259td\u0259 ittiham olunan h\u0259r bir insan onun t\u0259qsiri m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 b\u00fct\u00fcn imkanlar\u0131n yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131q m\u0259hk\u0259m\u0259 bax\u0131\u015f\u0131nda qanuni qaydada s\u00fcbut edil\u0259n\u0259d\u0259k g\u00fcnahkar say\u0131la bilm\u0259z.<\/p>\n<p>\t2. He\u00e7 k\u0259s t\u00f6r\u0259dil\u0259rk\u0259n milli qanunlara, yaxud beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa g\u00f6r\u0259 cinay\u0259t say\u0131lmayan \u0259m\u0259ll\u0259r\u0259, yaxud f\u0259aliyy\u0259tsizliy\u0259 g\u00f6r\u0259 cinay\u0259t\u0259 c\u0259lb edil\u0259 bilm\u0259z. El\u0259c\u0259 d\u0259 cinay\u0259tin t\u00f6r\u0259dildiyi vaxt t\u0259tbiq edil\u0259 bil\u0259n c\u0259zadan daha a\u011f\u0131r c\u0259za veril\u0259 bilm\u0259z.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 12<\/p>\n<p>\tHe\u00e7 k\u0259sin \u015f\u0259xsi v\u0259 ail\u0259 h\u0259yat\u0131na \u00f6zba\u015f\u0131na m\u00fcdaxil\u0259 oluna, onun m\u0259nzil toxunulmazl\u0131\u011f\u0131na, yaz\u0131\u015fma sirrin\u0259, yaxud \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 v\u0259 ad\u0131na \u00f6zba\u015f\u0131na q\u0259sd edil\u0259 bilm\u0259z. H\u0259r bir insan\u0131n bel\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 v\u0259 q\u0259sdl\u0259rd\u0259n qanunla m\u00fcdafi\u0259 olunmaq h\u00fcququ var.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 13<\/p>\n<p>\t1. H\u0259r bir insan h\u0259r hans\u0131 d\u00f6vl\u0259tin h\u00fcdudlar\u0131nda s\u0259rb\u0259st yer d\u0259yi\u015fm\u0259k v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f yeri se\u00e7m\u0259k h\u00fcququna malikdir.<\/p>\n<p>\t2. H\u0259r bir insan\u0131n \u00f6z \u00f6lk\u0259si d\u0259 daxil olmaqla ist\u0259nil\u0259n \u00f6lk\u0259ni t\u0259rk etm\u0259k v\u0259 \u00f6z \u00f6lk\u0259sin\u0259 qay\u0131tmaq h\u00fcququ var.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 14<\/p>\n<p>\t1. H\u0259r bir insan\u0131n t\u0259qibd\u0259n qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 s\u0131\u011f\u0131nacaq axtarmaq v\u0259 bu s\u0131\u011f\u0131nacaqdan istifad\u0259 etm\u0259k h\u00fcququ var.<\/p>\n<p>\t2. Bu h\u00fcquqdan \u0259slind\u0259 qeyri-siyasi cinay\u0259t, yaxud Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259d v\u0259 prinsipl\u0259rin\u0259 zidd olan f\u0259aliyy\u0259t \u00fcst\u00fcnd\u0259 t\u0259qibolunma hallar\u0131nda istifad\u0259 edil\u0259 bilm\u0259z.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 15<\/p>\n<p>\t1. H\u0259r bir insan\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q h\u00fcququ var.<\/p>\n<p>\t2. He\u00e7 k\u0259s m\u0259cburi \u015f\u0259kild\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131qdan, yaxud v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259k h\u00fcququndan m\u0259hrum edil\u0259 bilm\u0259z.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 16<\/p>\n<p>\t1. Yetkinliy\u0259 \u00e7atm\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn ki\u015fil\u0259r v\u0259 qad\u0131nlar irqi, milli, yaxud dini \u0259lam\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 he\u00e7 bir m\u0259hdudiyy\u0259t qoyulmadan nikaha daxil olmaq v\u0259 ail\u0259 qurmaq h\u00fcququna malikdirl\u0259r. Onlar nikah ba\u011flayark\u0259n, nikahda olark\u0259n v\u0259 onu pozark\u0259n eyni h\u00fcquqlardan istifad\u0259 edirl\u0259r.<\/p>\n<p>\t2. Nikah yaln\u0131z nikaha daxil olan h\u0259r iki t\u0259r\u0259fin azad v\u0259 tam raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011flana bil\u0259r.<\/p>\n<p>\t3. Ail\u0259 c\u0259miyy\u0259tin t\u0259bii v\u0259 \u0259sas \u00f6z\u0259yidir v\u0259 c\u0259miyy\u0259t v\u0259 d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcdafi\u0259 olunmaq h\u00fcququna malikdir.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u025917<\/p>\n<p>\t1. H\u0259r bir insan\u0131n h\u0259m t\u0259kba\u015f\u0131na, h\u0259m d\u0259 ba\u015fqalar\u0131 il\u0259 ortaq \u0259mlak sahibliyi h\u00fcququ var.<\/p>\n<p>\t2. He\u00e7 k\u0259s \u00f6zba\u015f\u0131na \u00f6z \u0259mlak\u0131ndan m\u0259hrum edil\u0259 bilm\u0259z.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 18<\/p>\n<p>\tH\u0259r bir insan\u0131n fikir, vicdan v\u0259 din azadl\u0131\u011f\u0131 h\u00fcququ var; bu h\u00fcquqa \u00f6z dinini v\u0259 \u0259qid\u0259sini d\u0259yi\u015fm\u0259k, dinin\u0259 v\u0259 \u0259qid\u0259sin\u0259 h\u0259m t\u0259klikd\u0259, h\u0259m d\u0259 ba\u015fqalar\u0131 il\u0259 birg\u0259, a\u00e7\u0131q, yaxud x\u00fcsusi qaydada, t\u0259limd\u0259, ibad\u0259td\u0259, dini ayin v\u0259 m\u0259rasiml\u0259rin icras\u0131nda etiqad b\u0259sl\u0259\u00acm\u0259k azadl\u0131\u011f\u0131 daxildir.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 19<\/p>\n<p>\tH\u0259r bir insan\u0131n \u0259qid\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 onu s\u0259rb\u0259st \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 etm\u0259k h\u00fcququ var; bu h\u00fcquqa \u0259qid\u0259sin\u0259 mane\u0259siz etiqad b\u0259sl\u0259m\u0259k, d\u00f6vl\u0259t s\u0259rh\u0259dl\u0259rind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq informasiya v\u0259 ideyalar axtarmaq, almaq v\u0259 yaymaq azadl\u0131\u011f\u0131 daxildir.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 20<\/p>\n<p>\t1. H\u0259r bir insan\u0131n azad \u015f\u0259kild\u0259 dinc y\u0131\u011f\u0131ncaqlar ke\u00e7irm\u0259k v\u0259 birlikl\u0259r yaratmaq h\u00fcququ var.<\/p>\n<p>\t2. He\u00e7 k\u0259s h\u0259r hans\u0131 birliy\u0259 daxil olma\u011fa m\u0259cbur edil\u0259 bilm\u0259z.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 21<\/p>\n<p>\t1. H\u0259r bir insan\u0131n \u00f6z \u00f6lk\u0259sinin idar\u0259 olunmas\u0131nda bilavasit\u0259, yaxud azad \u015f\u0259kild\u0259 se\u00e7ilmi\u015f n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k h\u00fcququ var.<\/p>\n<p>\t2. H\u0259r bir insan \u00f6z \u00f6lk\u0259sind\u0259 d\u00f6vl\u0259t qullu\u011funa girm\u0259kd\u0259 b\u0259rab\u0259r<br \/>\n\th\u00fcquqa malikdir.<\/p>\n<p>\t3. D\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259tinin \u0259sas\u0131nda xalq\u0131n irad\u0259si durmal\u0131d\u0131r. Bu irad\u0259 \u00fcmumi v\u0259 b\u0259rab\u0259r se\u00e7ki h\u00fcququ \u0259sas\u0131nda gizli s\u0259sverm\u0259 yolu il\u0259, yaxud s\u0259sverm\u0259nin azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n dig\u0259r eyni\u0259h\u0259miyy\u0259tli formalarda ke\u00e7iril\u0259n d\u00f6vri v\u0259 saxtala\u015fd\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f se\u00e7kil\u0259rd\u0259 \u0259ksini tapmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 22<\/p>\n<p>\tH\u0259r bir insan\u0131n c\u0259miyy\u0259tin bir \u00fczv\u00fc kimi sosial t\u0259minat, milli s\u0259yl\u0259r v\u0259 beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u0259sas\u0131nda h\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin qurumuna v\u0259 ehtiyatlar\u0131na uy\u011fun olaraq l\u0259yaq\u0259tinin qorunmas\u0131, \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin azad inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan iqtisadi, sosial v\u0259 m\u0259d\u0259ni h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k h\u00fcququ var.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 23<\/p>\n<p>\t1. H\u0259r bir insan \u0259m\u0259k, s\u0259rb\u0259st \u015f\u0259kild\u0259 i\u015f se\u00e7m\u0259k, \u0259dal\u0259tli v\u0259 \u0259lveri\u015fli \u0259m\u0259k \u015f\u0259raiti, i\u015fsizlikd\u0259n m\u00fcdafi\u0259 h\u00fcququna malikdir.<\/p>\n<p>\t2. H\u0259r bir insan\u0131n he\u00e7 bir ayr\u0131-se\u00e7kilik qoyulmadan b\u0259rab\u0259r \u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259rab\u0259r haqq almaq h\u00fcququ var.<\/p>\n<p>\t3. H\u0259r bir i\u015f\u00e7i \u00f6z\u00fcn\u00fcn v\u0259 ail\u0259sinin insana layiq ya\u015famas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n v\u0259 laz\u0131m g\u0259ldikd\u0259 dig\u0259r sosial t\u0259minat vasit\u0259l\u0259ri il\u0259 tamamlanan \u0259dal\u0259tli v\u0259 q\u0259na\u0259tb\u0259x\u015f haqq almaq h\u00fcququna malikdir.<\/p>\n<p>\t4. H\u0259r bir insan \u00f6z m\u0259nafel\u0259rini m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259mkarlar ittifaqlar\u0131 yaratmaq, yaxud h\u0259mkarlar ittifaqlar\u0131na daxil olmaq h\u00fcququna malikdir.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 24<\/p>\n<p>\t\u0130\u015f g\u00fcn\u00fcn\u00fcn a\u011flabatan \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 daxil olmaqla, h\u0259r bir insan\u0131n, istirah\u0259t v\u0259 asud\u0259 vaxt, \u00f6d\u0259ni\u015fli d\u00f6vri m\u0259zuniyy\u0259t h\u00fcququ var.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 25<\/p>\n<p>\t1. H\u0259r bir insan \u00f6z\u00fcn\u00fcn v\u0259 ail\u0259sinin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 v\u0259 rifah\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qida, paltar, m\u0259nzil, tibbi v\u0259 z\u0259ruri sosial xidm\u0259t daxil olmaqla layiqli h\u0259yat s\u0259viyy\u0259sin\u0259 nail olmaq h\u00fcququna, i\u015fsiz\u00aclik, x\u0259st\u0259lik, \u0259lillik, dulluq, qocal\u0131q, yaxud ya\u015fay\u0131\u015f vasit\u0259l\u0259rind\u0259n \u00f6z\u00fcnd\u0259n as\u0131l\u0131 olmayan dig\u0259r s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n m\u0259hrum oldu\u011fu hallarda t\u0259minat h\u00fcququna malikdir.<\/p>\n<p>\t2. Analar v\u0259 u\u015faqlar x\u00fcsusi himay\u0259darl\u0131q v\u0259 yard\u0131m g\u00f6st\u0259rilm\u0259k h\u00fcququna malikdirl\u0259r. Nikah\u00acdan v\u0259 nikahdank\u0259nar do\u011fulan b\u00fct\u00fcn u\u015faqlar sosial m\u00fcdafi\u0259d\u0259n eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 istifad\u0259 etm\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 26<\/p>\n<p>\t1. H\u0259r bir insan\u0131n t\u0259hsil h\u00fcququ var. T\u0259hsil (he\u00e7 olmasa ibtidai v\u0259 \u00fcmumi t\u0259hsil) pulsuz olmal\u0131d\u0131r. \u0130btidai t\u0259hsil icbari olmal\u0131d\u0131r. Texniki t\u0259hsil v\u0259 pe\u015f\u0259 t\u0259hsili ham\u0131ya, ali t\u0259hsil h\u0259r k\u0259sin qabiliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u00fcy\u0259ss\u0259r olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\t2. T\u0259hsil insan \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin tam inki\u015faf\u0131na, insan h\u00fcquqlar\u0131na v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131na ehtira\u00acm\u0131n artmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilm\u0259lidir. T\u0259hsil b\u00fct\u00fcn xalqlar, irqi v\u0259 dini qruplar aras\u0131nda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 anla\u015fmaya, d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fcy\u0259 v\u0259 dostlu\u011fa, Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n s\u00fclh\u00fc qorumaq sah\u0259sind\u0259ki f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 yard\u0131m g\u00f6st\u0259rm\u0259lidir.<\/p>\n<p>\t3. Valideynl\u0259r \u00f6z azya\u015fl\u0131 u\u015faqlar\u0131na t\u0259hsil n\u00f6v\u00fc se\u00e7m\u0259kd\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck h\u00fcququna malikdirl\u0259r.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 27<\/p>\n<p>\t1. H\u0259r bir insan c\u0259miyy\u0259tin m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131nda s\u0259rb\u0259st i\u015ftirak etm\u0259k, inc\u0259s\u0259n\u0259td\u0259n z\u00f6vq almaq, elmi t\u0259r\u0259qqid\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k v\u0259 ondan b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259k h\u00fcququna malikdir.<\/p>\n<p>\t2. H\u0259r bir insan m\u00fc\u0259llifi oldu\u011fu elmi, \u0259d\u0259bi, yaxud b\u0259dii \u0259s\u0259rl\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n ibar\u0259t m\u0259n\u0259vi v\u0259 maddi m\u0259nafel\u0259rini m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k h\u00fcququna malikdir.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 28<\/p>\n<p>\tH\u0259r bir insan bu B\u0259yannam\u0259d\u0259 ifad\u0259 olunmu\u015f h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n tam \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259 bil\u0259c\u0259yi sosial v\u0259 beyn\u0259lxalq nizam h\u00fcququna malikdir.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 29<\/p>\n<p>\t1. H\u0259r bir insan c\u0259miyy\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda borcludur, \u00e7\u00fcnki \u015f\u0259xsiyy\u0259tin azad v\u0259 tam inki\u015faf\u0131 yaln\u0131z c\u0259miyy\u0259td\u0259 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>\t2. \u00d6z h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259rk\u0259n h\u0259r bir insana yaln\u0131z ba\u015fqalar\u0131n\u0131n h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n laz\u0131mi \u015f\u0259kild\u0259 tan\u0131nmas\u0131n\u0131 v\u0259 onlara h\u00f6rm\u0259t olunmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k v\u0259 demokratik c\u0259miyy\u0259td\u0259 \u0259xlaq, ictimai asayi\u015f v\u0259 \u00fcmumi rifah\u0131n \u0259dal\u0259tli t\u0259l\u0259bl\u0259\u00acrini yerin\u0259 yetirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 qanunun m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdiyi m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r t\u0259tbiq edilm\u0259\u00aclidir.<\/p>\n<p>\t3. Bu h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259d v\u0259 prinsipl\u0259rin\u0259 q\u0259tiyy\u0259n zidd olmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\n\tMadd\u0259 30<\/p>\n<p>\tBu B\u0259yannam\u0259d\u0259 he\u00e7 n\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir d\u00f6vl\u0259t\u0259, insan qrupuna, yaxud ayr\u0131-ayr\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 h\u0259min B\u0259yannam\u0259d\u0259 ifad\u0259 olunmu\u015f h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n l\u0259\u011fv edilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f h\u0259r hans\u0131 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmaq, yaxud h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r h\u00fcququ verilm\u0259si kimi yozula bilm\u0259z.<\/p>\n<p>\tBirl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 10 dekabr 1948-ci il tarixli 217 A (III) sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259si il\u0259 q\u0259bul v\u0259 b\u0259yan edilmi\u015fdir<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\nB\u00dcT\u00dcN D\u00dcNYA \u00dc\u00c7\u00dcN \u0130NSAN H\u00dcQUQLARI<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1007,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-475","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-qanunlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iepf-ngo.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/475","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iepf-ngo.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iepf-ngo.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iepf-ngo.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iepf-ngo.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=475"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iepf-ngo.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/475\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iepf-ngo.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1007"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iepf-ngo.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=475"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iepf-ngo.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=475"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iepf-ngo.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=475"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}