{"id":83,"date":"2009-07-21T19:07:00","date_gmt":"2009-07-21T14:07:00","guid":{"rendered":"http:\/\/iepf-ngo.org\/az\/xatirelerim-isgal-altindadir\/"},"modified":"2009-07-21T19:07:00","modified_gmt":"2009-07-21T14:07:00","slug":"xatirelerim-isgal-altindadir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/iepf-ngo.org\/az\/xatirelerim-isgal-altindadir\/","title":{"rendered":"\u201cXAT\u0130R\u018fL\u018fR\u0130M \u0130\u015e\u011eAL ALTINDADIR\u201d"},"content":{"rendered":"<p>&#8230;Onda h\u0259l\u0259 m\u0259n yox idim, atam vard\u0131, anam vard\u0131, <br \/>\n\u00fc\u00e7 bac\u0131m vard\u0131. M\u0259nd\u0259n yox idi bir soraq.<br \/>\nAnam\u0131n \u00fcr\u0259yin\u0259 damm\u0131\u015fd\u0131 &#8211; o\u011flan do\u011facaq.<br \/>\nBir g\u00fcn d\u00fcnyaya g\u0259ldim,<br \/>\nb\u00f6y\u00fcd\u00fcm, ayaq a\u00e7d\u0131m,<br \/>\ndurnalar\u0131n k\u00f6\u00e7\u00fcn\u0259 sar\u0131 qa\u00e7d\u0131m,<br \/>\n\u015f\u0259h\u0259r\u0259 g\u0259ldim,<br \/>\n\u015f\u0259h\u0259r q\u0131zlar\u0131n\u0131n g\u00f6zl\u0259ri oddu-oddu,<br \/>\nbu \u015f\u0259h\u0259r uddu m\u0259ni, uddu&#8230;<br \/>\n\u0130ndi m\u0259n \u201cbiri var imi\u015f, biri yox imi\u015f\u201d na\u011f\u0131l\u0131nda<br \/>\n&#8220;ay baba, fit ver&#8221; oyununda.<br \/>\nAnamsa 21 il bundan \u0259vv\u0259l nec\u0259 g\u00f6zl\u0259rdis\u0259<br \/>\nm\u0259ni \u0259ll\u0259ri qoynunda, el\u0259c\u0259 d\u0259 g\u00f6zl\u0259m\u0259d\u0259&#8230;<br \/>\nZ\u0259nn el\u0259m\u0259yin ki, bu, hans\u0131sa m\u0259\u015fhur \u015fairin misralar\u0131d\u0131r. H\u0259l\u0259 yeniyetm\u0259liyind\u0259n s\u00f6z\u0259 ba\u011fl\u0131 olan, lakin \u00e7ox sonralar \u00f6z\u00fc demi\u015fk\u0259n, k\u00f6ks\u00fc yaz\u0131b-yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn qaynasa da, qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131 &#8211; Beyn\u0259lxalq Avrasiya M\u0259tbuat Fondunu (BAMF) t\u0259sis edib b\u00fct\u00fcn enerjisini bu sah\u0259y\u0259 h\u0259sr ed\u0259n Umud R\u0259himo\u011flunun \u201cEtiraf\u201d adl\u0131 \u015feirind\u0259ndir. Onunla t\u0259bii ki, \u015fair kimi yox, Beyn\u0259lxalq M\u0259tbuat \u0130nstitutunun Az\u0259rbaycan Milli Komit\u0259sinin r\u0259hb\u0259ri, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezident Yan\u0131nda K\u0130V-l\u0259r\u0259 D\u00f6vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Fondunun M\u00fc\u015fahid\u0259 \u015euras\u0131n\u0131n s\u0259dri, Az\u0259rbaycan\u0131 beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 t\u0259msil ed\u0259n QHT ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 olaraq dan\u0131\u015fd\u0131q. \u015eeiriyy\u0259td\u0259n ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131na pe\u015fman da deyil. \u201cEl-oba i\u015f\u011faldayk\u0259n \u015feir yazmaq \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu deyil\u201d &#8211; deyir. Onun\u00e7\u00fcn \u0259n a\u011fr\u0131l\u0131s\u0131 k\u0259nd m\u00fchitind\u0259n \u00e7\u0131xmas\u0131, \u015f\u0259h\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n udulmas\u0131 v\u0259 t\u0259bii ki, el-obas\u0131n\u0131n ya\u011f\u0131 tapda\u011f\u0131nda inl\u0259m\u0259sidir. K\u0259ndl\u0259 ba\u011fl\u0131 xatir\u0259l\u0259rini dan\u0131\u015fanda \u00f6z\u00fcn\u00fc k\u00f6vr\u0259lm\u0259kd\u0259n saxlaya bilmir:<\/p>\n<p>&#8211; M\u0259nim t\u0259rc\u00fcmeyi-hal\u0131m\u0131n daha \u00e7ox yaddaqalan hiss\u0259si k\u0259ndimizl\u0259 &#8211; F\u00fczulinin A\u015fa\u011f\u0131 \u018fbd\u00fcrr\u0259hmanl\u0131 k\u0259ndi il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. O xatir\u0259l\u0259rim bu g\u00fcn i\u015f\u011fal at\u0131ndad\u0131r. Bu, \u00e7ox a\u011fr\u0131l\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 rahat ola bilmir\u0259m. D\u00fczd\u00fcr, tez-tez F\u00fczuli b\u00f6lg\u0259sin\u0259 gedir\u0259m. K\u0259ndimizin bir hiss\u0259si i\u015f\u011faldan azadd\u0131r, \u00f6r\u00fc\u015f\u0259 getdiyimiz yal-yamaca, ot bi\u00e7diyimiz \u00e7\u00f6ll\u0259r\u0259 ba\u015f \u00e7\u0259kir\u0259m. Amma oxudu\u011fum m\u0259kt\u0259b, ev-e\u015fiyimiz d\u00fc\u015fm\u0259n \u0259lind\u0259dir. 1978-ci il\u0259d\u0259k k\u0259ndimizd\u0259 orta m\u0259kt\u0259bd\u0259 oxumu\u015fam. 10-cu sinfi bitir\u0259nd\u0259, art\u0131q t\u0259vaz\u00f6karl\u0131qdan k\u0259nar \u00e7\u0131xmas\u0131n, Umud R\u0259himo\u011flu imzas\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 populyar olan \u201cAraz\u201d q\u0259zetind\u0259 F\u00fczuli camaat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r b\u0259lli bir imza idi. Tez-tez \u015feirl\u0259rim, publisistik yaz\u0131lar\u0131m, x\u0259b\u0259rl\u0259rim, o\u00e7erkl\u0259rim d\u0259rc olunurdu. Bizim k\u0259ndd\u0259n F\u00fczuliy\u0259 q\u0259d\u0259rki 4 km-lik bir yolu h\u0259r d\u0259f\u0259 piyada gedirdim. B\u0259z\u0259n o yolda adam\u0131 vahim\u0259 bas\u0131rd\u0131. El\u0259 olurdu yaz\u0131n\u0131 yolda yaz\u0131rd\u0131m. \u00c7ox h\u0259v\u0259sliydim. Orta m\u0259kt\u0259bd\u0259n sonra \u00fcz tutdum b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r\u0259. Bak\u0131dan, Sumqay\u0131tdan ba\u015flayan yol Moskvayad\u0259k uzand\u0131.<\/p>\n<p><strong>&#8211; E\u015fitmi\u015fik yegan\u0259 o\u011flunuz fevral\u0131n 26-da, Xocal\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal g\u00fcn\u00fc d\u00fcnyaya g\u0259ldiyi \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 vaxt ad g\u00fcn\u00fc ke\u00e7irmirsiniz. Bu q\u0259rar kimd\u0259n g\u0259lib?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; M\u0259nim o\u011flum O\u011fuz h\u0259qiq\u0259t\u0259n 26 fevralda, 1990-c\u0131 ild\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lib. Onda da 20 yanvar faci\u0259sini yenic\u0259 ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131q, komendant saat\u0131, \u00fcz\u00fcc\u00fc bir d\u00f6vr idi. Ondan sonra biz yaln\u0131z birc\u0259 ad g\u00fcn\u00fcn\u00fc qeyd el\u0259dik v\u0259 Xocal\u0131 m\u00fcsib\u0259ti ba\u015f verdi. \u018fslin\u0259 qalsa, bu q\u0259rar\u0131 ail\u0259d\u0259 he\u00e7 kim verm\u0259yib. Sad\u0259c\u0259, ay\u0131n 26-s\u0131 g\u0259l\u0259nd\u0259 ad g\u00fcn\u00fcn\u0259 yox, Xocal\u0131 faci\u0259sin\u0259 haz\u0131rla\u015fm\u0131\u015f\u0131q. Bu da bir tale, qism\u0259tdir. \u0130ndi o\u011flum Amerikan\u0131n Missuri \u015ftat\u0131nda t\u0259hsil al\u0131r. El\u0259 orta m\u0259kt\u0259bi d\u0259 orda bitirdi v\u0259 universitet\u0259 daxil oldu.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Narahat deyilsiniz?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; O\u011flumla bir d\u0259f\u0259 s\u0259yah\u0259timiz olmu\u015fdu. \u0130lk d\u0259f\u0259 Rusiyaya birg\u0259 getmi\u015fdik. Amerikaya ged\u0259nd\u0259 is\u0259 alt\u0131 d\u0259f\u0259 t\u0259yyar\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259li idi. Bir g\u00fcn sonra z\u0259ng el\u0259yib dedi ki, \u201cata, \u00e7atm\u0131\u015fam\u201d, bir az rahatland\u0131m. H\u0259tta sa\u011f-soldan dedil\u0259r ki, qurd \u00fcr\u0259yi yemis\u0259n, n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn u\u015fa\u011f\u0131 burax\u0131rsan. Bunun b\u00f6y\u00fck risk oldu\u011funu yax\u015f\u0131 bilirdim. Hava liman\u0131nda yolda\u015f\u0131m v\u0259 q\u0131zlar\u0131mla onu yola salanda bir s\u00f6z dedim ki, \u201cba\u015flad\u0131\u201d. Sonra yolda\u015f\u0131m bu k\u0259lm\u0259nin m\u0259nas\u0131n\u0131 soru\u015fdu. M\u0259nim\u00e7\u00fcn \u201cba\u015flayan\u201d o\u011flumun bu andan m\u00fcst\u0259qil ke\u00e7\u0259c\u0259yi \u00f6m\u00fcr yolu idi.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u0130ndi Amerikada qal\u0131b i\u015fl\u0259m\u0259sini ist\u0259yirsiniz, ya Bak\u0131ya d\u00f6nm\u0259sini?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; M\u0259n ail\u0259d\u0259 u\u015faqlar\u0131n q\u0259rarlar\u0131na h\u0259mi\u015f\u0259 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131ram. Amma bir valideyn, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti sferas\u0131n\u0131n adam\u0131 olaraq ist\u0259yir\u0259m \u00f6vlad\u0131m Bak\u0131da olsun.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Siz Moskvadan d\u00f6nd\u00fcy\u00fcn\u00fcz kimi?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; M\u0259n\u0259 Moskvada qalmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7oxlu t\u0259klifl\u0259r oldu. \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259rinin birind\u0259 Sovet Teleqraf Agentliyind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmaq t\u0259klifi d\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131m. Moskvada Maksim Qorki ad\u0131na \u018fd\u0259biyyat \u0130nstitutunda oxudu\u011fum d\u00f6vrd\u0259 Rusiya m\u0259tbuat\u0131nda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r yaz\u0131lar\u0131m \u00e7ap olundu. Yax\u015f\u0131 dostlar\u0131m vard\u0131, indi d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u0259laq\u0259l\u0259rim qal\u0131r. Amma m\u0259n v\u0259t\u0259n\u0259 qay\u0131tma\u011fa \u00fcst\u00fcnl\u00fck verdim, ona g\u00f6r\u0259 bu g\u00fcn burdayam. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, \u015eaiq V\u0259li, Zir\u0259ddin Qafarl\u0131, Murad K\u00f6hn\u0259qala, S\u0259f\u0259r Al\u0131\u015farl\u0131, Saday Budaql\u0131, Orxan Fikr\u0259to\u011flu, Nazim \u018fhm\u0259dli, Marif Soltan, N\u0259sib N\u0259bio\u011flu il\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259 yolda\u015f\u0131 olmu\u015fuq.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Sizin imperiyaya etiraz \u0259lam\u0259ti olaraq f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyinizi d\u0259 e\u015fitmi\u015fik.<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; 90-c\u0131 ilin yanvar hadis\u0259l\u0259ri d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u201c\u018fd\u0259biyyat v\u0259 \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t\u201d q\u0259zetind\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131m. Eyni zamanda Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyind\u0259 partiya t\u0259\u015fkilat katibinin birinci m\u00fcavini idim. 90-c\u0131 ilin 23 yanvar\u0131nda faci\u0259y\u0259 etiraz olaraq Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyinin kommunist partiyas\u0131 \u00fczvl\u0259rinin partiyadan imtina etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015fkilati i\u015fl\u0259r\u0259 ba\u015flad\u0131q. O zaman partiya katibi r\u0259hm\u0259tlikl\u0259r Nadir Cabbarov v\u0259 Ayd\u0131n S\u0259limzad\u0259, h\u0259m\u00e7inin qon\u015fular\u0131m\u0131z Zakir F\u0259xri, S\u0259f\u0259r Al\u0131\u015farl\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259mr\u0259ylik n\u00fcmayi\u015f etdirdik. Biz \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar el\u0259dik v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131 Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin binas\u0131na y\u0131\u011fd\u0131q. Bel\u0259likl\u0259, yaz\u0131\u00e7\u0131 kommunistl\u0259rin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti partbiletl\u0259rini t\u0259hvil verdi.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Udmurtiya Respublikas\u0131n\u0131n prezidenti il\u0259 dostluq \u0259laq\u0259l\u0259ri nec\u0259 yarand\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Tam t\u0259sad\u00fcf\u0259n. Kiyevd\u0259n qay\u0131d\u0131rd\u0131m. Moskvadan ke\u00e7ib g\u0259lm\u0259k ist\u0259dim. D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm ki, gedim Udmurtiyada ya\u015fayan qarda\u015flar\u0131mla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm. Elan olundu ki, texniki s\u0259b\u0259bd\u0259n u\u00e7u\u015f gecikir. El\u0259 oturub q\u0259zetl\u0259r\u0259 bax\u0131rd\u0131m, yana\u015f\u0131 oturan p\u0131\u00e7\u0131ldad\u0131 ki, orda oturan Udmurtiyan\u0131n prezidenti Aleksandr Volkov v\u0259 xan\u0131m\u0131d\u0131r. M\u0259n st\u00fcardessan\u0131 d\u0259v\u0259t el\u0259dim, dedim Az\u0259rbaycandan diaspor n\u00fcmay\u0259nd\u0259sidir, arzu edir ki, vaxt\u0131 olsa, Udmurtiyada onu q\u0259bul ed\u0259siniz. Telefonlar\u0131 da yazm\u0131\u015fd\u0131m. S\u0259h\u0259r m\u0259ni axtar\u0131b-arad\u0131lar, bizim ilk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz oldu. H\u0259tta qay\u0131dandan sonra bu g\u00f6r\u00fc\u015f bar\u0259d\u0259 geni\u015f yaz\u0131lar yazd\u0131m. O yaz\u0131lar Udmurtiyada da d\u0259rc olundu. \u00c7ox maraql\u0131 \u015f\u0259xsdir. Haz\u0131rda da m\u00fcnasib\u0259t var, d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f\u00fck. \u0130nsanlar\u0131n m\u00fcnasib\u0259t qurmas\u0131 \u00e7ox probleml\u0259rin h\u0259llind\u0259 yard\u0131m\u00e7\u0131 olur. M\u0259nc\u0259, g\u0259r\u0259k h\u0259r k\u0259s \u00f6lk\u0259d\u0259n k\u0259narda kiml\u0259s\u0259 t\u0259masda olark\u0259n \u00f6z \u00e7iynind\u0259ki m\u0259suliyy\u0259tin f\u0259rqin\u0259 vars\u0131n. S\u0259n o tan\u0131\u015fl\u0131qlar\u0131 t\u0259k f\u0259rd olaraq qurmursan, h\u0259m d\u0259 bir az\u0259rbaycanl\u0131 olaraq qurursan. <\/p>\n<p><strong>&#8211; B\u0259z\u0259n jurnalist t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri haqq\u0131nda onlar\u0131n m\u0259tbuata bir o q\u0259d\u0259r d\u0259 aidiyy\u0259tinin olmad\u0131\u011f\u0131 deyilir.<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bu kimi ifad\u0259l\u0259ri m\u0259tbuat haqq\u0131nda t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fc, jurnalistika t\u0259hsili olmayan adamlar deyir. 5-6 kitab\u0131 oxumayan \u015f\u0259xsl\u0259r jurnalistikaya sahiblik iddias\u0131 il\u0259 el\u0259 \u015feyl\u0259r dan\u0131\u015f\u0131r, adam m\u00fcnasib\u0259t bildirm\u0259y\u0259 utan\u0131r. M\u0259n o zaman \u201c\u018fd\u0259diyyat v\u0259 \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t\u201d q\u0259zetind\u0259 \u201cAyd\u0131nl\u0131q\u201d s\u0259hif\u0259sini haz\u0131rlay\u0131rd\u0131m. Vaqif C\u0259bray\u0131lzad\u0259, M\u0259ti Osmano\u011flu il\u0259 birg\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131m. Onu da deyim ki, Moskva t\u0259hsilind\u0259n sonra g\u0259ldim v\u0259 bir m\u00fcdd\u0259t i\u015fsiz qald\u0131m. 8 ay bekar qald\u0131qdan sonra Moskvadak\u0131 dostlar\u0131m\u0131n d\u0259st\u0259yi il\u0259 m\u0259n\u0259 i\u015f verdil\u0259r. Onda V\u0259fa Quluzad\u0259 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259d\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri idi. Onun bir k\u0259lm\u0259si il\u0259 q\u0259zetd\u0259 karg\u00fczar kimi i\u015f\u0259 d\u00fcz\u0259ldim. Sonra is\u0259 \u201cElm, publisistika v\u0259 m\u0259ktublar\u201d \u015f\u00f6b\u0259sin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etdim. N\u0259riman H\u0259s\u0259nzad\u0259 m\u0259ni i\u015f\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. \u018fn demokratik q\u0259zet idi. M\u0259n \u201c\u018fd\u0259biyyat v\u0259 \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t\u201d q\u0259zetind\u0259 i\u015fl\u0259diyim d\u00f6vr\u00fc \u00e7ox m\u0259hsuldar, \u015f\u0259r\u0259fli d\u00f6vr say\u0131ram. 89-cu ild\u0259 bu q\u0259zetin tiraj\u0131 az qala 1 milyona \u00e7at\u0131rd\u0131. <\/p>\n<p><strong>&#8211; D\u0259rc olunmayan, senzuradan ke\u00e7m\u0259y\u0259n yaz\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131 neynirdiniz?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bunu \u00f6z\u00fcm\u0259 \u00e7ox q\u0259m el\u0259mirdim. M\u0259nim arxivimd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 yaz\u0131lar\u0131m qal\u0131b. R\u0259hm\u0259tlik Sabir \u018fhm\u0259dli il\u0259 \u00e7ox ciddi bir interv\u00fcm var. O d\u00f6vrd\u0259 oturub s\u00f6hb\u0259t el\u0259mi\u015fik, indiy\u0259d\u0259k \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmay\u0131b.<\/p>\n<p><strong>&#8211; B\u0259s, BAMF-nin yaranmas\u0131 ideyas\u0131 haradan g\u0259ldi?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; 1992-ci il iyunun 22-d\u0259 yaratd\u0131q. H\u0259min il Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 ba\u015f vermi\u015fdi, Az\u0259rbaycan informasiya blokadas\u0131nda idi. M\u0259n\u0259 tez-tez xaricd\u0259n z\u0259ng edirdil\u0259r ki, n\u0259 ba\u015f verir? Bu adamlara deyirdim g\u0259lin, g\u00f6zl\u0259rinizl\u0259 g\u00f6r\u00fcn ki, \u201cNovosti\u201d, \u201cVremya\u201dda veril\u0259n x\u0259b\u0259rl\u0259r nec\u0259 yaland\u0131r. O zaman m\u0259n onlarla jurnalistl\u0259ri q\u0259bul el\u0259yib onlar\u0131n yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si, Qaraba\u011fa s\u0259f\u0259rini t\u0259\u015fkil el\u0259dim. El\u0259 olub evimd\u0259 8 adam ba\u015f-ayaq yat\u0131b. Qon\u015fular t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259 bax\u0131b ki, g\u00f6r\u0259s\u0259n, Umud m\u00fc\u0259llimin bunlar\u0131n k\u00f6yn\u0259kl\u0259rini yudurmaqda mara\u011f\u0131 n\u0259dir? Xarici jurnalistl\u0259r gedib-g\u0259ldikc\u0259 bir ideya yarand\u0131 ki, m\u00fcnaqi\u015f\u0259 b\u00f6lg\u0259l\u0259rin\u0259, konflikt zonalar\u0131na jurnalistl\u0259rin s\u0259f\u0259rini t\u0259\u015fkil ed\u0259n v\u0259 h\u0259min yerl\u0259rd\u0259n obyektiv informasiya yayan bir struktur yaradaq. \u00d6z\u00fc d\u0259 bu, t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn olmas\u0131n. O vaxt Orta Asiya, Moldovada da (Dnestryan\u0131) g\u0259rgin prosesl\u0259r c\u0259r\u0259yan edirdi. Ona g\u00f6r\u0259 biz Beyn\u0259lxalq Avrasiya M\u0259tbuat Fondu adl\u0131 qurumu yaratd\u0131q. M\u0259nim QHT-y\u0259 g\u0259li\u015fimin dig\u0259r s\u0259b\u0259bi d\u0259 vard\u0131. M\u0259n d\u0259 dig\u0259r ziyal\u0131lar\u0131m\u0131z kimi meydan h\u0259r\u0259kat\u0131nda olmu\u015fam. H\u0259r g\u00fcn i\u015fd\u0259n \u00e7\u0131x\u0131b meydana ged\u0259rdim. B\u0259z\u0259n gec\u0259ni d\u0259 orda ke\u00e7ir\u0259rdim. Bir g\u00fcn m\u0259n\u0259 \u00e7atd\u0131 ki, mill\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015f g\u00f6rm\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259  imkanlar\u0131 realla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn, ba\u015fqa yerd\u0259 daha \u00e7ox fayda ver\u0259 bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs g\u00f6st\u0259rm\u0259k laz\u0131md\u0131r. BAMF-nin qurulmas\u0131na q\u0259rar verdim. 2007-ci ild\u0259n bizim t\u0259\u015fkilat BMT-nin Sosial \u0130qtisadi \u015euras\u0131n\u0131n (EKASOK) konsultativ statuslu \u00fczv\u00fcd\u00fcr. Amma ona q\u0259d\u0259r biz onlarla n\u00fcfuzlu beyn\u0259lxalq qurumla, o c\u00fcml\u0259d\u0259n BMT-nin \u00f6z\u00fc il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edirdik. T\u0259\u015fkilat\u0131m\u0131z Beyn\u0259lxalq S\u00fclh B\u00fcrosunun, AB\u015e D\u00f6vl\u0259t Departamentinin \u00d6z\u0259l T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q Proqram\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc olan 52 t\u0259\u015fkilatdan biridir. Bizim t\u0259\u015fkilat haqq\u0131nda AB\u015e D\u00f6vl\u0259t Departamentinin sayt\u0131nda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u0259lumat yerl\u0259\u015fdirilib. \u0130yunun 17-d\u0259 D\u00f6vl\u0259t Departamenti il\u0259 \u00e7ox ciddi layih\u0259nin m\u00fcqavil\u0259sini imzalam\u0131\u015f\u0131q. ECRE deyil\u0259n \u00e7ox m\u00f6t\u0259b\u0259r bir qurum var &#8211; Qa\u00e7q\u0131nlar v\u0259 S\u0131\u011f\u0131nacaq Axtaranlar \u00fczr\u0259 Avropa \u015euras\u0131. BAMF bu qurumun Az\u0259rbaycanda \u0259sas t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131d\u0131r. M\u0259n ke\u00e7\u0259n ay h\u0259min qurumun prezidentl\u0259ri s\u0259viyy\u0259sind\u0259 t\u0259\u015fkil olunan sammitind\u0259 i\u015ftirak etdim.<\/p>\n<p><strong>&#8211; QHT-l\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 k\u0259skin t\u0259nqidl\u0259ri nec\u0259 qar\u015f\u0131lay\u0131rs\u0131n\u0131z?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Demokratiyan\u0131n mahiyy\u0259tind\u0259, f\u0259ls\u0259f\u0259sind\u0259 \u0259slind\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti dayan\u0131r. B\u0259zil\u0259ri is\u0259 demokratiyan\u0131 d\u00fczg\u00fcn anlam\u0131r. M\u0259n anlam\u0131ram, b\u0259z\u0259n qrant alanlar\u0131 t\u0259nqid edirl\u0259r, q\u0259zet s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 xeyli yer ay\u0131r\u0131rlar. Oxuyub g\u00f6r\u00fcrs\u0259n bu adamlar n\u0259 ist\u0259diyini, bu m\u00f6vzunu niy\u0259 a\u00e7d\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmir, bu prosesd\u0259n k\u0259nard\u0131rlar. Bu adam qrantdan dan\u0131\u015f\u0131r, amma bilmir qrant n\u0259 olan \u015feydir. Bu yax\u0131nlarda parlamentd\u0259 d\u0259 t\u0259klifl\u0259r oldu ki, xaricd\u0259n al\u0131nan qrantlara m\u0259hdudiyy\u0259t qoyulsun. A balam, niy\u0259? BMT qrant tenderi elan edir, ona 500 min, 1 milyonluq layih\u0259 t\u0259klif edib udmaq olar. BMT-nin maliyy\u0259si haradan formala\u015f\u0131r? \u00dczv \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n. Az\u0259rbaycan\u0131n verdiyi maliyy\u0259d\u0259n biz niy\u0259 yararlanmamal\u0131y\u0131q?<\/p>\n<p>Bir d\u0259f\u0259 Moskvada m\u0259nd\u0259n soru\u015fdular ki, niy\u0259 BAMF-nin m\u0259rk\u0259zi q\u0259rargah\u0131 Bak\u0131da olmal\u0131d\u0131r? Dedim niy\u0259 beyn\u0259lxalq qurumlar\u0131n ba\u015f q\u0259rargah\u0131 London, Paris, Nyu-York, ya Moskvada olmal\u0131d\u0131r? Bak\u0131da da olmal\u0131d\u0131r. Siz\u0259 deyim ki, m\u0259n \u00e7ox f\u0259xr edir\u0259m ki, d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 beyn\u0259lxalq qurumlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul olunan bir t\u0259\u015fkilat Az\u0259rbaycanda formala\u015fmaqdad\u0131r. M\u0259n bu t\u0259\u015fkilat\u0131 \u00f6z\u00fcml\u0259 aparmayaca\u011fam, bu, m\u0259nimki deyil. Bu, Az\u0259rbaycan\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn formala\u015fan bir qurumdur. Bu g\u00fcn 100-\u0259 yax\u0131n \u0259m\u0259kda\u015f m\u00fcxt\u0259lif proqramlarda \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Bu da faktd\u0131r ki, Az\u0259rbaycan reall\u0131\u011f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmaq el\u0259 d\u0259 asan deyil. X\u00fcsusil\u0259 hans\u0131sa q\u0131c\u0131q do\u011furan h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r t\u0259\u015fkilata v\u0259 ya f\u0259rd\u0259 baha ba\u015fa g\u0259lir. Y\u0259qin hakimiyy\u0259tl\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinizd\u0259 problem yoxdur ki, i\u015finiz r\u0259van gedir.<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bizim m\u00fcxalif\u0259tl\u0259 d\u0259, iqtidarla da he\u00e7 bir probleml\u0259rimiz yoxdur. \u00d6z i\u015fimizi g\u00f6r\u00fcr\u00fck.<\/p>\n<p><strong>&#8211; M\u0259tbuat\u0131n inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 planlardan \u00e7ox dan\u0131\u015f\u0131l\u0131r. M\u00fc\u015fahid\u0259 \u015euras\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 oldu\u011funuz Prezident Yan\u0131nda D\u00f6vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Fondu bu m\u0259nada n\u0259 v\u0259d edir? <\/strong><\/p>\n<p>&#8211; M\u0259nc\u0259, bu fondun yaranmas\u0131 Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131nda yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259nin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131d\u0131r. M\u0259tbuat \u015euras\u0131n\u0131n yaranmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 almasaq, uzun ill\u0259r idi ki, bu sah\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fck bir bo\u015fluq var idi, m\u0259tbuata sahib duracaq struktur yox idi. Fondun yarad\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lan add\u0131mlar \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rliyinin s\u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, median\u0131n inki\u015faf\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lan add\u0131mlar\u0131n bir hiss\u0259sidir. Onu da deyim ki, bu qurumda bizim \u00fcz\u0259rimiz\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck m\u0259suliyy\u0259t d\u00fc\u015f\u00fcr. \u00c7al\u0131\u015faca\u011faq ki, c\u0259nab prezidentin v\u0259 media m\u0259nsublar\u0131m\u0131z\u0131n bu etimad\u0131n\u0131 do\u011fruldaq. Bel\u0259 bir \u015f\u0259r\u0259fli v\u0259 m\u0259suliyy\u0259tli i\u015f\u0259 t\u0259yin etdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 minn\u0259tdarl\u0131q edirik. \u018fn \u00e7\u0259tin m\u0259s\u0259l\u0259 d\u00f6vl\u0259t maraqlar\u0131n\u0131 K\u0130V-l\u0259rin maraqlar\u0131 il\u0259 uzla\u015fd\u0131rmaqd\u0131r. Bu strateji m\u0259s\u0259l\u0259 h\u0259m d\u00f6vl\u0259timizin v\u0259 c\u0259miyy\u0259timizin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn, h\u0259m d\u0259 insan haqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vacibdir. Bu demokratiyan\u0131n \u0259sas\u0131 olan, dan\u0131\u015fan, d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n toplumun formala\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn vacib d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tidir<\/p>\n<p>\u201cB\u00fct\u00fcn \u0259y\u0259r-\u0259skiyi il\u0259 m\u0259n bu \u00f6lk\u0259nin patriotuyam\u201d dey\u0259n Umud b\u0259y bizim xahi\u015fimizl\u0259 Cenevr\u0259d\u0259 BMT-nin Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa birba\u015fa yard\u0131m\u0131n\u0131 t\u0259klif ed\u0259n erm\u0259ni n\u00fcmay\u0259nd\u0259 Gevork Ter-Qabrielyan\u0131n ba\u015f\u0131na a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 oyunu da xat\u0131rlad\u0131r: \u201cBundan \u0259vv\u0259l d\u0259 o, n\u0259\u015fr etdirdiyi x\u0259rit\u0259l\u0259rd\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 Erm\u0259nistan \u0259razisi kimi g\u00f6st\u0259rmi\u015fdi. Onun \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 da m\u0259ni hidd\u0259tl\u0259ndirdi. Odur ki, \u00fcst\u00fcn\u0259 gedib onun yaxas\u0131ndan yap\u0131\u015fd\u0131m v\u0259 tribunadan a\u015fa\u011f\u0131 sald\u0131m. M\u0259hz bundan sonra erm\u0259nil\u0259rin layih\u0259sini dayand\u0131rd\u0131lar\u201d.<\/p>\n<p>H\u0259ms\u00f6hb\u0259tim yekunda \u201cYeni M\u00fcsavat\u201d\u00e7\u0131lar da daxil olmaqla b\u00fct\u00fcn m\u0259tbuat i\u015f\u00e7il\u0259rin\u0259 M\u0259tbuat G\u00fcn\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259brikl\u0259rini \u00e7atd\u0131r\u0131r. S\u00f6zaras\u0131 xat\u0131rlad\u0131r\u0131q ki, m\u0259tbuata \u0259n b\u00f6y\u00fck h\u0259diyy\u0259 bayram \u0259r\u0259f\u0259si h\u0259bsd\u0259ki jurnalistl\u0259rin azadl\u0131\u011fa burax\u0131lmas\u0131 olard\u0131. \u201cAllah qap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7s\u0131n\u201d deyir&#8230;<br \/>\n<strong>El\u015fad PA\u015eASOY<\/strong><br \/>\n<strong>&#8220;Yeni M\u00fcsavat&#8221; q\u0259zeti<\/strong><br \/>\n<strong>20 iyul 2009-cu il<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p><strong>Umud R\u0259himo\u011flu: \u201cBizim m\u00fcxalif\u0259tl\u0259 d\u0259, iqtidarla da he\u00e7 bir problemimiz yoxdur\u201d <\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.iepf-ngo.org\/wp-content\/uploads\/2009\/07\/9498-120x90.jpg\" alt=\"9498\" width=\"120\" height=\"90\" align=\"left\" class=\"alignleft size-thumbnail wp-image-669\" \/>\u201cB\u00fct\u00fcn \u0259y\u0259r-\u0259skiyi il\u0259 m\u0259n bu \u00f6lk\u0259nin patriotuyam\u201d <\/strong><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-83","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-xeberler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iepf-ngo.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iepf-ngo.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/iepf-ngo.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iepf-ngo.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iepf-ngo.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=83"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iepf-ngo.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iepf-ngo.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=83"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iepf-ngo.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=83"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/iepf-ngo.org\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=83"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}